بیاوببین

از خواجه بپـــرسيد که اين خــــــانه چي خــانــــه است

مست است همــــــه خـــانه کســـي را خبــــــري نيست

پس هــــــر کـــه در آيــــد که فلان است و فلانــه است

اين صـــورت بت چيست اگـــــــر خــــانه کعبـــه است

اين نـــــور خــــدا چيست اگــــر ديــــر مغـــانـــه است

بـــــر خــــانه منــــه دست کــــه اين خــانه طلسم است

بــــا خـــــواجه مگـــــويــــد که او مست شبانــــه است

گنجيست درين خـــــانه کــــه در کــــــــون نگنجـــــــد

اين خانه و اين خــــواجه همــــه فعـــل و بهانــــه است

خــــاک و خس اين خــــانه همـــه عنبـر و مشک است

بام و در اين خــــانه همــــه بيت و تــــرانـــــــــه است

اين خــــــانه عشق است و قيــــــامت گــــر عشـــــــاق

ســـراغ خـــدايانــــــه و بــــــزم ملکـــانـــــــــــه است

اين خـــــانهء جانست هميــن جـــــاست که جـــــا نيست

نــــي زير و نــي بـــــــالا و ني شش سو و ميانــه است

آن خــــواجه ء چـــرخ است که چون زهـره و ماه است

اين خــــانه عشق است کــــه بي عهــد و کــرانـــه است

چــــون آئينه جــــان نقش تـــو در دل بگـــــرفتـــه است

دل در ســـر زلف تـــو فرو رفتـــه چــو شانــــــه است

اي خـــواجه يکـــي سر تو از بــــــام فـــــــــــرو کــن

که انــــــدر رخ خـــوب تــــو ز اقبـــــال نشانـــه است
 

فلسفه چيست؟
 

فلسفه را معمولاً يکي از مظاهر بسيار عالي فرهنگ انساني مي شمارند اما فلسفه مانند صورت هاي ديگر فرهنگ فقط يک پديدار فرهنگي نيست بلکه تفکري است که بينش ما را درباره فرهنگ انساني افزون مي سازد.

معني کلمه فلسفه

کلمه فلسفه به دو معني به کار مي رود.

1- به معني عام که آن بينشي است درباره جهان و زندگي و سرنوشت انسان و مقام انسان در جهان و تأثيري که در آن مي تواند داشت. پس فلسفه از تاريخ ظهور انسان وجود داشته است.

2- به معني اخص آن تأملي است انتقادي درباره مسائل مذکور و طرق حل آنها و همچنين درباره فکر انسان از آن حيث که درصدد حل آنها برمي آيد (اين نوع فلسفه در زمان جديدتري ظاهر شده است).

موضوع فلسفه چيست؟

فلسفه موضوع محدود و معين و مسلم ندارد. ژول لاشليه مي گويد. «حق اين است که موضوع فلسفه را نمي دانم» اين کلمه پر معني «نمي دانم» نشانه آن است که فيلسوفان نيز نمي توانند موضوعي محدود و معين براي فلسفه قائل باشند.

در هر علمي موضوع معيني مورد بحث است مثلاً در رياضيات سلسله منظمي از احکام و قضايا موضوع بحث است که هر شخصي در هر جايي و هر زماني از انواع کتاب هاي گوناگون اين علم مي تواند بهره بگيرد، اما مطالبي که موضوع بحث فلسفه است اين چنين نيست. درست است که در فلسفه افکار و آراء فلسفه خوانده مي شود اما پژوهنده ملزم نيست که با بعضي از اين افکار موافق و با برخي ديگر مخالف باشد.

هر فيلسوفي که در پي فيلسوف پيش از خود آمده است فکر جديدي را جانشين فکر او ساخته است و درحقيقت هيچ فيلسوفي خاتم فيلسوفان نيست. يعني همانند شاعران يا موسيقيدانان يا نقاشان که هرکدام بينش ويژه اي دارند هر فيلسوف هم بينش خاصي دارد، البته نبايد از مطالب فوق نتيجه گرفت که در زمينه فلسفه حقايقي وجود ندارد که بتوان به آن دل بست.
کانت Kant فيلسوف آلماني (1724-1804) گفته است: «فلسفه چيزي نيست که بتوان آموخت بلکه آنچه مي توان آموخت پرداختن به فلسفه است».

فلسفه در روزگار کهن

در يونان و روم قديم فيلسوف به کسي اطلاق مي شد که حکيم و خردمند يا دوستدار خرد باشد.
لفظ philosophy (فيلسوف) مرکب است از دو کلمه يوناني phallus يعني دوستدار و Sophia يعني حکمت و دانش. اين کلمه را نخستين بار فيثاغورس در قرن ششم پيش از ميلاد به کار برده است. چه او صفت حکيم را فقط در شأن خدايان مي دانست و خود را دوستدار حکمت مي ناميد.

در قديم چنين تصور مي کردند که براي وصول به حکمت، انسان بايد در خود بينديشد و درباره جهان تفکر کند و در ذهن خود به تمام حقايق کشف شده آشنا باشد به اين سبب لفظ فلسفه بر مجموع دانش هاي نظري و عملي که انسان حاصل کرده بود اطلاق مي شد و فيلسوف را جامع علوم مي دانستند.

فيثاغورس و نخستين فيلسوفان يونان مانند طالس (Tales 640-547ق.م) و امبذقلس (Empedocles قرن پنجم ق.م) و ذيمقراطيس (Demorrite قرن پنجم ق.م) ازجمله نخستين دانشمندان نيز به شمار مي روند.

در فلسفه حکماي بزرگواري مانند افلاطون (Plato 428-347 ق.م) و ارسوط (Aristotle 384-322 ق.م) فيزيک جزو مهمي از فلسفه بود.

در قرون وسطي فلسفه به منزله سرچشمه اي بود که صناعات هفتگانه آن روزگار (صرف و نحو، بيان، منطق، حساب، هندسه، موسيقي و نجوم) مانند هفت رودخانه از آن سرچشمه مي گرفت.
در قرن هفدهم دکارت (Descartes 1596-1650) فيلسوف فرانسوي فلسفه را تشبيه به درختي مي کرد که ريشه آن مابعدالطبيعه يا متافيزيک (Metaphysic) به معني (آگاهي به علل نخستين و مبادي حقيقت) است و تنه آن فيزيک به معني (اعم کلمه که جامع همه علوم طبيعت باشد) و شاخه هاي آن مکانيک و طب و ا